Ndërkombëtarizimi i çështjes së Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit. Çfarë zhvillime ka?
- miremengjes.net
- Jan 9
- 3 min read
Viti 2025 dhe fillimi i vitit 2026 shënojnë një moment kyç për shqiptarët e Krahinës që përfshin Preshevën, Medvegjën dhe Bujanocin. Pas dekadash sfidash, sakrificash dhe përpjekjesh për mbrojtjen e identitetit, dinjitetit dhe të drejtave të tyre, çështja e shqiptarëve të kësaj treve ka hyrë në një fazë të re ndërkombëtarizimi.
Zëri i komunitetit shqiptar po dëgjohet gjithnjë e më fort në arenën ndërkombëtare, duke dalë përtej kufijve lokalë dhe rajonalë.
Sipas shkrimit të publikuar nga Gazeta “Bota sot”, me autore gazetaren Albulenë Muji, më 4 janar 2026, veprimtari nga Bujanoci, Refik Hasani, thekson se viti 2025 ishte një vit i vështirë, por historik për shqiptarët e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit.
Ai vlerëson se për herë të parë çështja e kësaj krahine është ngritur në nivelin më të lartë ndërkombëtar, përfshirë institucionet kryesore të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Një nga zhvillimet më të rëndësishme ishte miratimi i një Rezolute në Kongresin Amerikan, e cila denoncon diskriminimin sistematik ndaj shqiptarëve të kësaj treve. Kjo Rezolutë, e prezantuar nga Kongresisti Keith Self, Kryetar i Nënkomitetit për Evropë, shënon një precedent historik në raportimin dhe dokumentimin e shkeljeve të të drejtave të shqiptarëve në Serbi. Hasani e cilëson këtë si arritjen më të madhe politike dhe diplomatike të dekadave të fundit për këtë Krahinë.
Në shkrim theksohet se ndërkombëtarizimi i çështjes nuk është një proces i ri, por një vazhdimësi e përpjekjeve që nga Referendumi i 1–2 marsit 1992, kryengritja e armatosur e UÇPMB-së, dhe arritja e Marrëveshjes së Konçulit më 20 maj 2001, me mbështetjen e BE-së, NATO-s dhe SHBA-së. Megjithatë, zhvillimet e vitit 2025 e kanë ngritur këtë proces në një nivel të paprecedent.
Hasani vë në dukje se Serbia nuk mund ta fshehë më diskriminimin, pasi tashmë jo vetëm Bashkimi Evropian, por edhe Kongresi dhe Senati amerikan po raportojnë dhe dokumentojnë shkeljet e vazhdueshme. Ai rikujton gjithashtu Rezolutën e Parlamentit Evropian të 8 korrikut 2022, e cila kërkonte hetim për pasivizimin e adresave të shqiptarëve në këtë rajon.
Në anën tjetër, viti 2025 përshkruhet edhe si vit i përditshmërisë së zymtë për shqiptarët e Luginës. Diskriminimi në përfaqësim institucional, pasivizimi i adresave, mungesa e investimeve, mosnjohja e diplomave dhe përdorimi i gjuhës së urrejtjes kanë vazhduar të jenë pjesë e realitetit të përditshëm.
Hasani thekson se Serbia nuk ka zbatuar marrëveshjet e viteve 2001, 2009, 2013 dhe 2022, duke cenuar drejtat individuale dhe kolektive të shqiptarëve autoktonë.
Në shkrim renditen qartë kërkesat kryesore të shqiptarëve të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit: përfaqësim proporcional në institucionet shtetërore, përdorim zyrtar të gjuhës shqipe dhe simboleve kombëtare, hapje të institucioneve arsimore dhe shëndetësore, kthimin e Lapidarit të UÇPMB-së, demilitarizimin e zonës dhe ndaljen e pasivizimit të adresave.
Hasani nënvizon se kjo Krahinë nuk është vetëm çështje e brendshme e Serbisë, por një problem evropian dhe ndërkombëtar, pasi bëhet fjalë për rajonin më të diskriminuar dhe më të pazhvilluar në Evropë, me status politik të pazgjidhur.
Ai bën thirrje për unitet politik, koordinim dhe vazhdim të rezistencës politike paqësore.
Në përmbyllje, kryemesazhi për vitin 2026 mbetet i qartë: shqiptarët e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit duhet të jenë një zë i unifikuar dhe i artikuluar, duke vazhduar lobimin dhe avokimin në BE, SHBA dhe OKB, për një zgjidhje të drejtë, të qëndrueshme dhe me ndërmjetësim ndërkombëtar të statusit politik të kësaj Krahine.
Burimi i cituar: Gazeta Bota sot, shkrim nga Albulenë Muji, 4 janar 2026
Comments