Konispoli duhet të fuqizohet, jo të shkrihet

Nga Tanush Cauhi

Diskutimi për reformën territoriale nuk duhet të nisë vetëm nga numri aktual i banorëve apo i punonjësve të administratës. Për Bashkinë Konispol duhet vlerësuar territori i saj kufitar, identiteti historik, potenciali turistik, investimet e reja dhe mundësia që kjo njësi të bëhet ekonomikisht më e qëndrueshme.

Konispoli është pjesa e mbetur institucionale e Çamërisë shqiptare dhe përfaqëson një territor me identitet të veçantë historik e kulturor. Ai është gjithashtu një bashki kufitare, ku prania e drejtpërdrejtë e institucioneve vendore ka rëndësi për administrimin e territorit, zhvillimin rural, mbrojtjen e mjedisit dhe bashkëpunimin ndërkufitar me Greqinë.

Në vend që Konispoli të shkrihet, reforma duhet të shqyrtojë konsolidimin territorial dhe ekonomik të tij. Zonat bregdetare, komplekset turistike dhe investimet që ndodhen pranë territorit të Konispolit dhe që kanë lidhje të drejtpërdrejtë rrugore, ekonomike, mjedisore dhe sociale me të, duhet të analizohen për t’u përfshirë në juridiksionin e Bashkisë Konispol. Kjo nuk duhet bërë arbitrarisht, por mbi bazën e vazhdimësisë territoriale, aksesit më të afërt, ndikimit mjedisor, përdorimit të infrastrukturës dhe lidhjes reale me komunitetin lokal.

Kepi dhe Ishulli i Stillos ndodhen në njësinë administrative Xarrë, në territorin e Bashkisë Konispol. Kjo zonë përbën pikën më jugore të bregdetit shqiptar dhe ka potencial për turizëm natyror, detar dhe të kontrolluar. Zhvillimi i saj duhet të sjellë punësim dhe të ardhura për komunitetin që administron territorin, jo vetëm ngarkesë mbi rrugët, ujësjellësin, pastrimin, mbrojtjen nga zjarri dhe mjedisin.

Në të njëjtën logjikë, çdo resort, strukturë akomoduese apo investim turistik në afërsi funksionale me Konispolin duhet të kontribuojë në buxhetin vendor përmes taksave dhe tarifave, ndërsa bashkia duhet të ketë rol në planifikimin e infrastrukturës, menaxhimin e mbetjeve, promovimin turistik dhe monitorimin e ndikimeve lokale. Turizmi duhet të krijojë mirëqenie për territorin ku zhvillohet dhe jo ta lërë atë vetëm me kostot e shërbimeve.

Përfshirja e Konispolit në zonat prioritare të “Paketës së Maleve” tregon se vetë shteti e konsideron këtë territor me potencial zhvillimi ekonomik, industrial dhe turistik. Prandaj, zgjidhja koherente është fuqizimi i bashkisë që do të administrojë këto zhvillime, jo dobësimi apo shkrirja e saj.

Kompetenca të reja që mund ta konsolidojnë Bashkinë Konispol

Bashkisë mund t’i jepet një status i posaçëm funksional si bashki kufitare, historike dhe turistike, së bashku me:

• kompetencë më të gjerë për menaxhimin dhe promovimin e destinacionit turistik Konispol–Xarrë–Stillo;

• pjesë të drejtpërdrejtë nga të ardhurat e krijuara prej resorteve, strukturave turistike dhe përdorimit të pasurive natyrore në territor;

• administrim të integruar të trashëgimisë historike, kulturore dhe arkitektonike;

• një zyrë të specializuar për projektet IPA/Interreg dhe bashkëpunimin ndërkufitar;

• kompetenca të shtuara për agroturizmin, tregjet bujqësore dhe markën territoriale të produkteve të zonës;

• fond të posaçëm për mirëmbajtjen e rrugëve rurale, vijës bregdetare, pastrimin dhe mbrojtjen nga zjarret;

• rol të drejtpërdrejtë në konsultimin dhe monitorimin e investimeve të mëdha turistike që ndikojnë në territor.

Kjo qasje përputhet më mirë me parimet evropiane të subsidiaritetit: vendimet dhe shërbimet duhet të realizohen sa më pranë qytetarëve, ndërsa kompetencat duhet të shoqërohen me burime të mjaftueshme financiare. Politikat e kohezionit të BE-së parashikojnë vëmendje të veçantë për zonat kufitare, malore, periferike dhe me popullsi të rrallë, jo domosdoshmërisht shkrirjen e tyre.

Mungesa e specialistëve mund të zgjidhet pa shkrirje

Kapacitetet e kufizuara njerëzore janë një problem real, por nuk përbëjnë provë se bashkia duhet të shuhet. Ato mund të adresohen përmes:

• rekrutimit kombëtar të specialistëve që punojnë online ose në mënyrë hibride;

• njësive të përbashkëta teknike me bashki të tjera për prokurimin, IT-në, auditimin dhe projektet evropiane;

• kontraktimit të ekspertëve sipas projektit;

• një platforme të përbashkët shtetërore për lejet, taksat dhe shërbimet elektronike;

• programeve të praktikës së paguar për të rinjtë e zonës;

• shpërblimeve ose paketave të strehimit për profesionistët që pranojnë të punojnë në bashki kufitare;

• krijimit të një ekipi rajonal specialistësh që u shërben disa bashkive pa u cenuar autonomia e tyre.

Bashkëpunimi ndërbashkiak dhe ndarja e ekspertizës përdoren në praktikat evropiane pikërisht për t’u mundësuar bashkive të vogla të ruajnë identitetin dhe përfaqësimin e tyre, duke ulur njëkohësisht kostot administrative. Edhe Këshilli i Evropës e trajton bashkëpunimin ndërbashkiak dhe sigurimin e burimeve financiare në përputhje me kompetencat si alternativa të rëndësishme ndaj centralizimit mekanik.

Prandaj, propozimi realist është ky: Konispoli të mbetet bashki më vete, të konsolidohet me territorin që lidhet natyrshëm me të, të përfitojë nga ekonomia turistike dhe të marrë kompetenca të reja për zhvillimin kufitar, kulturor dhe bregdetar.

Reforma e mirë nuk fshin një bashki me histori dhe potencial. Ajo i krijon kushtet që ajo të funksionojë.